Teseo, HWV 9 – Tezeusz
dramma tragico per musica w pięciu aktach 
muzyka Georg Friedrich Haendel
libretto Nicola Francesco Haym według Philippe’a Quinault
premiera Queen’s Theatre na Haymarket, Londyn, 10 stycznia 1713
Premierowa obsada
Teseo (sopran-kastrat) – Valeriano Pellegrini, zw. Valeriano
Król Egeo (alt-kastrat) – Valentino Urbani, zw. Valentini
Księżniczka Agilea (sopran) – Francesca Margherita de L’Epine, zw. la Margherita
Clizia (sopran) – Maria Gallia-Saggione
Arcane (kontralt) – Jane Barbier
Medea (sopran) – Elisabetta Pilotti-Schiavonetti, zw. la Pilotti
Arcykapłan Minerwy (bas) – Richard Leveridge
Akt I
Wojna domowa pustoszy Ateny. Agilea, szukając schronienia w Świątyni Minerwy, modli się do bogini. Kocha Teseo, młodego bohatera nieznanego pochodzenia, i zwierza się swojej powiernicy Klitii z jego losu, który wyruszył do walki w szeregach Ateńczyków. Klitia, wciąż zrozpaczona, nie może jej powiedzieć o wyniku bitwy.
Arcane przybywa, aby poinformować ich, że los Ateńczyków nie jest jeszcze przesądzony. Król Egeusz poprosił go o opiekę nad księżniczką i jej powiernicą. Świadoma energicznego, ale groźnego oporu, jaki Teseo stawia wrogom króla, Agilea nie kryje zaniepokojenia i prosi Klitię o przesłuchanie Arcane’a. Klitia prosi Arcane’a, aby wrócił i dowiedział się, co stało się z młodym bohaterem. Arcane uważa Teseo za swojego rywala, ale poddaje się jego woli, zwłaszcza że Klicja obiecuje wkrótce wynagrodzić jej miłość.
Rozbrzmiewają okrzyki zwycięstwa: losy wojny sprzyjają Ateńczykom. Wchodzi król Egeusz, upojony chwałą, i ogłasza, że królową zostanie Agilea, zamiast Medei, którą obiecał poślubić. Pozostawiona sama sobie i pogrążona w rozpaczy, Agilea wyznaje Teseo miłość i pogardę dla królewskiego przeznaczenia.
Akt II
Pałac Egeusza, króla Aten
W pałacu Medea zwierza się Fedrze ze swojego nowo odkrytego uczucia do Teseo. Ubolewa nad swoim nieszczęściem: bóg miłości nieustannie zakłóca spokój jej życia. Wchodzi Egeusz ze swoją świtą. Oznajmia Medei, że po długim odkładaniu ślubu postanowił wydać ją za mąż za swojego syna, którego potajemnie wychował w Troezen. Medea odrzuca ofertę: żąda Teseo, którego udziela jej król, sam zakochany w Agilei. Arcane ostrzega króla przed Teseo, noszącym chwałę wojskową, którego Ateńczycy pragną uczynić swoim królem.
Plac w Atenach
Lud obdarza Teseo triumfem, ale on, po podziękowaniu, odprawia ich, ponieważ zamierza odwiedzić władcę. Medea ostrzega go: Egeusz podejrzewa go o zdradę. Tylko Medea mogła ułagodzić gniew króla. Teseo powierza swój los czarownicy i wyznaje, że kocha tylko Agileę. Pozostawiona sama sobie, Medea śpiewa o swojej zazdrości i pragnieniu zemsty.
Akt III
Obóz Teseo
Arcane i Clintia składają przysięgę miłości. Clintia oznajmia swojej pani, Agilei, przybycie Teseo. Bohater pojawia się i śpiewa o radości z ponownego spotkania z ukochaną. Agilea namawia Teseo do wstawiennictwa u króla, aby zmienił plan jej poślubienia. Teseo zostawia ją, by wyruszyć na poszukiwania króla.
Wtem wpada Medea i konfrontuje się z młodą kobietą. Clintia wyznaje Teseo miłość. Medea ujawnia się: aby zemścić się na Agilei, używa zaklęć i przenosi scenę do Podziemia, gdzie Erynie przybywają, by torturować Agileę.
Akt IV
Arcane opowiada królowi o zaklęciach Medei. Egeusz przysięga zemstę.
Piekielne Miejsce
Medea błaga młodą kobietę o poślubienie króla, ale ona woli śmierć niż wyrzeczenie się miłości. Czarodziejka przywołuje śpiącego Teseo, prowadzonego przez widma. Medea postanawia skazać bohatera na śmierć, zamiast pozwolić mu wpaść w ręce rywala. Agilea poddaje się: poślubi króla, by oszczędzić życie ukochanemu. Medea wypędza demoniczne istoty i natychmiast przemienia scenę w zaczarowaną wyspę.
Zaczarowana wyspa
Medea dotyka Teseo swoją magiczną różdżką: słucha słów Agilei, gdy mówi mu, że już go nie kocha. Jednak łzy pięknej kobiety przeczą jej słowom. Teseo pociesza ją, zwierzając się ze swojego sekretu: królem jest nikt inny, tylko jego ojciec. Medea usłyszała to i natychmiast pojawiła się ponownie: powiedziała, że wzruszył ją widok wzruszającej miłości Teseo do Agilei i postanowiła uszczęśliwić Teseo, zwracając mu miecz. Dwoje kochanków śpiewało o swoim szczęściu.
Akt V
Pałac Egeusza
Dręczona zazdrością Medea knuje zemstę: postanawia zabić Teseo i powierza królowi puchar wypełniony trucizną.
Narzeczeni wchodzą w asyście orszaku weselnego. Król proponuje zapomnieć o dawnych kłótniach i wypić za nowo odnalezioną harmonię. Teseo dobywa miecza i, zanim uniesie puchar do ust, przysięga wierność władcy. Zdumiony król rozpoznaje miecz, który niegdyś podarował synowi jako dowód wdzięczności. Egeusz wyrywa puchar z rąk bohatera i przyznaje się do zbrodni, którą zamierzał popełnić. Medea ucieka. Król pieczętuje związek Teseo i Agilei oraz Klizji i Arcane. Na rydwanie ciągniętym przez smoki Medea pojawia się po raz ostatni i rzuca śmiertelny urok na Ateńczyków. Minerwa interweniuje, by przełamać zgubny urok rzucony przez Medeę i zapewnić Atenom swoją ochronę. Finałowy refren śpiewa o przywróconej harmonii.
Wykonania w Polsce
